Eerste Hulp Bij Omgevingswet

Onderzoek status invoering Omgevingswet

Twee op de vijf gemeenten is nog niet aan de slag met Omgevingswet

Hoeveel gemeenten zijn er actief met de nieuwe Omgevingswet aan de slag en in welke mate? We onderzochten het in 2016 bij 138 gemeenten. Onlangs herhaalden we hetzelfde onderzoek bij dezelfde doelgroep. Dat liet belangrijke verschuivingen zien.

In 2016 hebben we het onderzoek voor het eerst uitgevoerd; op eigen initiatief. Dat deden we in een straal van 50 kilometer rondom Vught, waar wij met ons kantoor Louter zitten. We hebben toen 138 gemeenten onderzocht op de mate waarin ze met de nieuwe Omgevingswet actief zijn. Uit dat onderzoek bleek onder andere dat veel gemeenten de kat nog uit de boom kijken. Dit jaar waren we erg benieuwd: wat zou er in de houding of beleving ten opzichte van de Omgevingswet veranderd zijn? Zou er überhaupt iets veranderd zijn? Want de datum van verplichte invoering is inmiddels een paar keer verplaatst. Oorzaak? De complexiteit van ministeriële regelingen, zo stelt minister Schultz. Zou dat uitstellen invloed hebben op het aantal gemeenten dat al met de nieuwe Omgevingswet in de weer is?

Hoe zag het onderzoek er dit jaar uit?
Uiteraard hebben we dezelfde straal van 50 kilometer rondom Vught genomen, met daarin dezelfde gemeenten. Dat waren er dit jaar, als gevolg van fusies bijvoorbeeld, iets minder dan vorig jaar: 134.
Ook de aanpak is hetzelfde geweest: we hebben de websites van de gemeenten geraadpleegd; en dan met name de programmabegrotingen die daar staan gepubliceerd. Om gemeenten te rangschikken, hebben we de innovatietheorie van Rogers toegepast. Als het gaat om het omarmen van innovaties, onderscheidt hij vijf groepen. Wij hebben daarin een vertaalslag gemaakt:

1. Vernieuwers (innovators): gemeenten die de Omgevingswet al aan het invoeren zijn, omdat ze bijvoorbeeld al een Omgevingsvisie aan het opstellen zijn, of die pilots hebben lopen.
2. Pioniers (early adopters): gemeenten die minstens een jaar voor het onderzoek zijn gestart met de voorbereidingen op het invoeren van de Omgevingswet.
3. Voorlopers (early majority): gemeenten die concrete plannen hebben om in het jaar van het onderzoek te starten met de voorbereidingen op de Omgevingswet.
4. Achterlopers (late majority): gemeenten die de ontwikkelingen benoemen in hun stukken, maar verder geen concrete actie ondernemen.
5. Achterblijvers (laggards): gemeenten die in hun stukken nog geen melding maken van de ontwikkelingen rondom de Omgevingswet.

Elke gemeente kwam via het onderzoek dus in een van deze vijf groepen terecht.
Even een klein voorbehoud, wat op de website staat en hoe het in de praktijk georganiseerd is, kan natuurlijk verschillen.

Wat kwam er dit jaar uit het onderzoek?
1. De groep vernieuwers stijgt licht
Lag dat aantal in 2016 nog op 7%, dit jaar is dat 11%. Dat zijn 15 gemeenten die actief met de Omgevingswet aan de slag zijn, waaronder 4 gemeenten die via het Rijk in een pilot meedraaien. Het zijn er weliswaar meer dus dan vorig jaar, maar wat ons betreft is het nog steeds een redelijk karig aantal.

2. Iets meer pioniers dan in 2016
In 2016 lag dit percentage op 9%, dit jaar is dat 13%. Een lichte stijging dus. Deze groep bestaat uit gemeenten die minstens een jaar voor het onderzoek (2015 of 2016) zijn gestart met het toepassen van de Omgevingswet. Daarin onderscheiden we 2 typen gemeenten:

a. Gemeenten die voorbereidingen treffen om de Omgevingswet te gaan toepassen.
b. Gemeenten die voorbereidingen treffen om de omgevingsvisie op te stellen en die het bestemmingsplan om gaan zetten naar het omgevingsplan.

3. Flinke stijging van het aantal voorlopers
Het aantal voorlopers is gestegen van 25% naar 38%. Dit zijn de gemeenten die in het jaar van het onderzoek willen starten met het toepassen van de Omgevingswet. De ene gemeente verschilt daarin overigens van de andere. De meeste gemeenten hebben concreet een bedrag gereserveerd, maar er zijn ook gemeenten die hier nog wat terughoudender in zijn en het houden bij het uitspreken van de intentie.

4. Het aantal achterlopers is gelijk gebleven
De groep achterlopers is even groot als in 2016: 30% van het totaal aantal onderzochte gemeenten benoemt de ontwikkelingen in hun stukken of kondigt deze aan, maar heeft nog geen zichtbare actie ondernomen.

5. Het aantal achterblijvers is fors afgenomen
Slechts 8% van alle onderzochte gemeenten maakt in haar stukken nog geen gewag van de Omgevingswet. In 2016 waren dat 29% van de gemeenten. Dit duidt op een duidelijke activering binnen gemeenten.

Conclusie
Tussen 2016 en 2017 zijn steeds meer gemeenten aan de slag gegaan met de Omgevingswet. Er zijn meer vernieuwers, meer pioniers en meer voorlopers. Wel is nog steeds 38% van de gemeenten achterloper of achterblijver. Dat is nog altijd ongeveer 2 op de 5 gemeenten dus die – op papier althans – maar mondjesmaat of nog niet met de wet aan de slag is gegaan.
Met de datum van definitieve invoering die toch echt dichterbij komt, betekent dit dat er nog veel werk aan de winkel is, zowel in bewustwording als in uitvoering.

Wil jij aan de slag met de nieuwe Omgevingswet? Bel Louter.

mm

Louter

Eerste Hulp bij Omgevingswet is een initiatief van Louter. Wij zijn een bureau dat is gespecialiseerd in gebiedsontwikkeling, met de Omgevingswet als een van de expertisevelden.

Voor meer informatie, bel 073 6818191.

Wil ook jij gaan bouwen aan de Omgevingswet?
Bel Louter.